Ön Ödeme Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, ön ödeme şekillerini,
devir ve mahsup işlemlerini, yapılacak ön ödemelerin idareler ve gider türleri
itibarıyla miktar ve oranlarının tespitini, mutemetlerin görevlendirilmesini ve
diğer işlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, düzenleyici ve denetleyici
kurumlar hariç olmak üzere, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince yapılacak
ön ödemelere ilişkin usul ve esasları kapsar.
2/7/1992
tarihli ve 3833 sayılı Kanuna göre çıkarılan Türk Silahlı Kuvvetleri Stratejik
Hedef Planının Gerçekleştirilmesi Maksadıyla Yapılacak Harcamalar İçin Verilen
Avans ve Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik hükümleri saklıdır.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 35 inci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
Bakanlık:
Maliye Bakanlığını,
Kanun:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununu,
Üst yönetici: Bakanlıklarda müsteşarı, Milli
Savunma Bakanlığında Bakanı, diğer kamu idarelerinde en üst yöneticiyi,
il özel idarelerinde valiyi, belediyelerde belediye başkanını,
Harcama
yetkilisi: Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst
yöneticisini, bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılamayan idareler ile
harcama yetkililerin belirlenmesinde güçlük bulunan idarelerde üst yöneticiyi
ya da üst yöneticinin belirleyeceği kişilerden Bakanlıkça uygun görülenleri
veya ödenek gönderme belgesiyle harcama yetkisi verilen birim yöneticilerini,
Muhasebe
hizmeti: Gelir ve alacakların tahsili, giderlerin ve borçların hak sahiplerine
ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması,
saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin
kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerini,
Muhasebe
birimi: Muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi,
Ön
ödeme: İlgili mevzuatında öngörülen hallerde kesin ödeme öncesi avans veya
kredi şeklinde yapılan ödemeyi,
Mutemet:
Harcama yetkilisi tarafından yazılı olarak görevlendirilen ve kendisine verilen
avans veya adına açılan kredilerle sınırlı olarak yapacağı harcamalar konusunda
harcama yetkilisine karşı sorumlu, bunların mahsubuna ilişkin belgeleri
muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlü olan harcama
yetkilisi mutemedini; Dışişleri Bakanlığı yurtdışı teşkilatında misyon
şeflerini; diğer bakanlık ve kamu idarelerinin yurtdışı teşkilatlarında müşavir
ve ataşeleri,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Ön Ödeme Şekilleri ve Ön Ödeme Yapılabilecek
Gider Türleri
Ön ödeme şekilleri ve uygulaması
Madde 5 — Ön ödeme, harcama yetkilisinin uygun görmesi
ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla; ilgili kanunlarında öngörülen
haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya
zorunlu giderler için avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle yapılabilir.
Verilecek avansın üst sınırları yılları merkezi yönetim bütçe kanununda
gösterilir.
Avans,
işi yapacak, mal veya hizmeti sağlayacak olan kişi veya kuruluşa ödenmek üzere,
doğrudan mutemede verilir. Yurtdışı teşkilatının ihtiyaçları için verilen
avanslar mutemetler adına mahallindeki banka hesaplarına transfer edilir. Bir
mutemede verilecek avans, toplamı bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre
belirlenen tutarı aşmamak koşuluyla bütçenin çeşitli tertiplerinden olabilir.
İlgili
kanunlarına göre, görevlilere yolluk ve diğer giderleri karşılığı ödenecek
avanslar kendilerine veya şahsi
mutemetlerine verilebilir.
Sözleşmesinde
belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere, yüklenicilere
teminat karşılığında bütçe dışı avans verilebilir. İlgili kanunların bütçe dışı
avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklıdır.
Kredi,
mutemetler adına banka veya aynı idareye hizmet veren muhasebe birimi nezdinde
açtırılabilir. Mutemetlerin imza örneği, nezdinde kredi açılan banka veya
muhasebe birimine gönderilir.
Ön
ödemeler hangi iş için verilmiş ise yalnızca o işte kullanılır.
Mutemetler
avans almadan harcama yapamaz ve kamu idaresi adına harcama yapmak üzere
muhasebe biriminin veznesi veya banka hesabından başka hiçbir yerden, hiçbir
nam ile para alamazlar.
Ön ödeme yapılabilecek gider türleri
Madde 6 — Avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle
yapılabilecek ön ödemeler aşağıda belirtilmiştir.
a)
Avans verilmek suretiyle yapılacak ön ödemeler:
1)
Yılları merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen tutara kadar olan yapım
işleri, mal ve hizmet alımları, yabancı konuk ve heyetlerin ağırlanmasına
ilişkin giderler ile benzeri giderler için avans verilebilir.
Türkiye
Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği ve Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği
mutemetlerine, askeri birlik ve kurum mutemetlerine, Milli İstihbarat Teşkilatı
mutemetlerine ve mahallinde karşılanacak ihtiyaçları için dış temsilcilik
mutemetleri ile Kanuna ekli II sayılı cetvelde sayılan kuruluşlardan özelliği
bulunan idarelerin mutemetlerine söz konusu giderler için verilecek avansın üst
sınırları, yılları merkezi yönetim bütçe kanununda ayrıca gösterilebilir.
Merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen üst
sınırlar aşılmamak koşuluyla verilecek avans tutarını kuruluşlar ve/veya
harcama türleri itibarıyla belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
2)
İlgili kanunlarında hüküm bulunması halinde, görevlilere yolluk ve diğer
giderleri karşılığı avans verilebilir. Bu avansların tutarı ve mahsup süreleri
özel kanunlarındaki hükümlere tabidir.
3)
Yetkili mercilerce ödeme gününden önce ödenmesine karar verilen maaş ve
ücretler avans olarak verilebilir.
4)
Görevlerinin niteliği gereği birliklerince toplu olarak beslenemeyen jandarma
erbaş ve erlerine, harçlıkları ve bu harçlıklarla birlikte ödenen diğer hakediş
bedelleri ve tayın bedelinin bir aylık tutarı avans olarak ödenebilir. Jandarma
İç Güvenlik Birimleri ile gerekli görülen illerin jandarma birliklerine
verilecek avans tutarları ve mahsup süresi, görev yapılan bölgedeki doğa
koşulları ve diğer zorlayıcı sebepler göz önünde bulundurularak İçişleri
Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlıkça tespit edilir.
5)
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bağlısı Ana Ast Komutanları ve bağlı bulunulan
Deniz Filoları Muhasebe Yetkilisi ya da ilgili diğer muhasebe birimi muhasebe
yetkilisi tarafından her harp gemisi için ayrı ayrı belirlenerek gemi mutemedi
kredi cüzdanında gösterilen bir aylık harcama tutarı ve bu gemilerde görevli
personelin aylıkları ile diğer giderleri karşılığı tutar, avans olarak ödenir.
Gemi
harcama yetkilisinin yazılı talebi halinde, gemi mutemedi kredi cüzdanında
gösterilen tutar yüzde 15 oranında artırılabilir. Bu tutarın üzerindeki
artırmalar Deniz Kuvvetleri bağlısı ilgili Ana Ast Komutanlarının yazılı emri
ile olur.
b)
Kredi açılmak suretiyle yapılacak ön ödemeler:
1)
Dairesinin göstereceği lüzum ve harcama yetkilisinin onayı ile mutemetler adına
banka veya muhasebe birimi nezdinde kredi açtırılabilir.
2)
Kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarınca yabancı ülkelerde
yapılacak satınalmalar için, mutemetler adına gerektiğinde yerel bankalardan
birinde kredi açtırılabilir.
3)
Yabancı ülkelerden yapılacak satınalmalar için, dairesinin göstereceği lüzum
üzerine, ilgili mevzuatı gereğince Türkiye’de bankacılık faaliyetine izin
verilen banka veya özel finans kuruluşları nezdinde akreditif karşılığı kredi
açtırılır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde akreditif karşılığı
krediler merkez birimlerince açılır.
Açılmış
akreditiflere ilişkin kredi artıkları ertesi yıla devredilmekle birlikte
ödenekleri iptal olunur. Devredilen akreditif karşılığı kredi artıklarının
karşılığı, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Maliye Bakanı, bu
Yönetmelik kapsamındaki diğer kamu idarelerinde ise üst yönetici tarafından
idare bütçesinin ilgili tertibine ödenek kaydolunur.
Genel
bütçe kapsamındaki kamu idarelerince açılacak kredilerden tutarı merkezi
yönetim bütçe kanununda gösterilen limiti aşanlar için ayrıca Bakanlık izni
aranır. Buna ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Bütçe dışı ön ödemeler
Madde 7 — İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine
ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere aşağıda belirtilen hallerde bütçe dışı
avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle ön ödeme yapılabilir.
a)
Sözleşmelerinde belirtilmek ve karşılığında aynı tutarda teminat alınmak koşuluyla
yüklenicilere;
1)
Mal ve hizmet alımlarında yüklenme tutarının yüzde 10’una, yapım işlerinde ise
yüklenme tutarının yüzde 15’ine kadar bütçe dışı avans verilebilir.
2)
Yukarıda belirtilen oranların üzerinde avans verilmesini zorunlu kılan durumlarda;
genel bütçeli idareler için Bakanlığın uygun görüşü, kapsamdaki diğer idareler
için ise üst yöneticinin kararı ile ve aşan kısım için T.C. Merkez Bankasının
kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz alınmak kaydıyla, yüklenme
tutarının yüzde 30’unu aşmamak üzere belirlenecek oranda bütçe dışı avans
verilebilir.
3)
Verilen avanslar karşılığında alınan teminatlar, yüklenicinin talebi halinde
mahsup edilen tutarda serbest bırakılır veya iade edilir.
b)
Özel kanunlarında hüküm bulunması durumunda bütçe dışı avans veya kredi
şeklinde ön ödeme yapılabilir.
c)
Özel kanunlarında öngörülen hükme göre peşin ödenmesi gereken maaş, ücret ve
benzeri giderler ile bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesi birinci fıkrasının (a)
bendinin 4 üncü ve 5 inci alt bentlerinde öngörülen giderlerin ertesi yıl
bütçesini ilgilendiren kısmı için bütçe dışı avans verilebilir.
Açılan kredilerin ilgililere ödenmesi
Madde 8 — Nezdinde mutemet adına kredi açılan banka
veya muhasebe birimi, mutemedin vereceği kredi ödeme talimatında gösterilen
yere veya alacaklıya doğrudan ödeme yapar.
Mutemet
tarafından, nezdinde kredi açılan banka veya muhasebe birimine hitaben;
a)
Kredi banka nezdinde açılmış ise hesap numarası, muhasebe birimi nezdinde
açılmış ise muhasebe biriminin adı,
b)
Ödemenin yapılacağı kişinin adı (tüzel kişilerde unvanı), vergi kimlik numarası
ve varsa banka hesap numarası,
c)
Ödenecek tutar,
d)
Mutemedin adı, soyadı, unvanı, dairesi ve düzenlenme tarihi,
bilgilerini içeren bir kredi ödeme talimatı
düzenlenir ve imzalanarak hak sahibine verilir.
İhale
mevzuatı çerçevesinde mal ve hizmet alımı gerçekleştirilecek kamu idarelerinden
Bakanlıkça belirlenenlere yapılacak ön ödemelerde kredi tutarı, doğrudan ilgili
kamu idaresinin banka hesabına aktarılabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mutemet Görevlendirilmesi ve Ön Ödemelerin
Başka Mutemede Devri
Mutemet görevlendirilmesi
Madde 9 — Kamu idarelerinin bütçesinde kendisine ödenek
tahsis edilen her bir merkez harcama birimi için yalnızca bir mutemet
görevlendirilir. Ödenek gönderme belgesiyle ödenek verilen harcama yetkilileri
ise kendilerine bağlı her bir birim için birer mutemet görevlendirebilir. Bir
bütün oluşturan, ancak ayrı ayrı yerlerde bulunan askeri birimler ile kurumların
her biri için ayrı mutemet görevlendirilebilir.
Ayrıca,
zorunluluk bulunması ve harcama yetkilisi onayında belirtilmesi koşuluyla;
a)
Taşıtların akaryakıt, yağ, bakım, onarım ve işletme giderleri,
b)
Bir bütün oluşturmakla birlikte, alınacak mal veya yapılacak işle ilgili olarak
ayrı yerlerde sonuçlandırılması gereken vergi, resim, harç ödeme yükümlülükleri
ile yükleme, boşaltma ve gümrük işlemleri gibi özellik arz eden işlere ilişkin
giderler,
için
birden fazla mutemet görevlendirilebilir.
Mutemetlerin
ilk görevlendirilmelerinde ve değiştirilmeleri halinde adı, soyadı, görev
unvanı, T.C. kimlik veya vergi kimlik numarası ve imza örneği harcama yetkilisi
tarafından bir yazı ile muhasebe birimine bildirilir.
Ön ödemenin başka mutemede devri
Madde 10 — Harcama yetkilisinin yazılı izniyle mutemet,
üzerindeki avans veya adına açılan kredi tutarını başka bir mutemede
devredebilir.
Avans
şeklindeki ön ödemelerin başka bir mutemede devrinde para ve harcama
belgelerinin mutemede teslim edildiğine ilişkin tutanak düzenlenir. Devreden
mutemetçe tutanak ve harcama yetkilisinin yazılı izni muhasebe yetkilisine
ibraz edilerek, avans kaydının yeni mutemet adına yapılması sağlanır. Tutanağın
birer nüshası devreden ve devralan
mutemede verilir.
Kredi
şeklindeki ön ödemelerin başka bir mutemede devrinde ise, harcama yetkilisinin
yazılı izni ile birlikte yeni mutemedin imza örneği de muhasebe birimine
verilerek, kredi kaydının yeni mutemet adına yapılması sağlanır. Banka nezdinde
açılan kredilerin devrinde yeni mutemedin imza örneği ayrıca bankaya da
gönderilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ön Ödemelerin Mahsubu ve Sorumluluk
Ön ödemelerde mahsup süresi ve sorumluluk
Madde 11- Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara
ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması
halinde avanslarda bir ay, kredilerde ise üç ay içinde muhasebe yetkilisine
vermek ve artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlüdür. Bakanlık,
zorunlu hallerde mahsup süresini ayrıca belirlemeye yetkilidir. Mahsup süresi,
avansın verildiği veya kredinin açıldığı güne, son ayda tekabül eden günün
mesai saati bitiminde; sürenin bittiği ayda avansın verildiği veya kredinin
açıldığı güne tekabül eden bir gün yok ise, süre o ayın son gününün mesai saati
bitiminde sona erer. Harcama yetkilisinin talimatıyla, bu süreler içinde
getirilecek harcama belgeleri tutarında yeniden ön ödeme yapılabilir. Bu
şekilde mahsup işlemi yapılmadıkça aynı iş için ön ödeme yapılamaz. Ancak,
bakanlıkların yurtdışı teşkilatının ihtiyaçları için verilen avans ve açılan
kredilerin mahsubu ve artıklarının iadesinde nakit iadesi yapılmaz, verilecek
yeni avans veya açılacak krediden mahsup edilir.
Avansın
verildiği tarihten önceki bir tarihi taşıyan harcama belgeleri avansın
mahsubunda kabul edilemez. Mahsup döneminde verilen harcama belgelerinin de, ön
ödemenin yapıldığı tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü
arasındaki tarihi taşıması gerekir.
Mutemet,
işin tamamlanmasından sonra, yukarıdaki bir ve üç aylık sürelerin bitimini
beklemeden, son harcama tarihini takip eden üç iş günü içinde ön ödeme artığını
iade etmek ve süresinde mahsubunu yaparak hesabını kapatmak zorundadır.
Ön
ödemenin bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi gereğince başka mutemede devredilmesi
halinde, devralan mutemedin de, hesabını ön ödemenin ilk mutemede yapıldığı
tarihten itibaren, yukarıda belirtilen sürelerde muhasebe yetkilisine vermesi
zorunludur.
Denetim
elemanları, yollukları ve diğer giderleri karşılığı aldıkları avanslara ilişkin
harcama belgelerini, takip eden ayın onuncu gününe kadar idarelerine vermek ve
varsa avans artığını iade etmekle, idareler de bunu aramakla yükümlüdür.
Hakediş tutarının avanstan fazla olması halinde, farkın, ilgili denetim
elemanının banka hesabına aktarılması zorunludur.
Mutemetlerce
süresi içinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Kanunen geçerli bir mazereti
olmaksızın avanslarını süresinde mahsup etmeyen mutemetler hakkında, ayrıca
tabi oldukları personel mevzuatının disiplin hükümlerine göre de işlem yapılır.
Kurum içi veya kurum dışından görevlendirilenlere yolluk ve diğer giderleri
karşılığı verilen avanslardan süresinde mahsup edilmeyenler hakkında özel
kanunlarındaki hükümler uygulanır.
Bütçe dışı avansların mahsubu
Madde 12 — Bütçe dışı avans ve kredilerin mahsubu
aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a)
Yılı içinde sonuçlanacak işler ile ertesi yıla geçen veya gelecek yıllara
yaygın yüklenmeler nedeniyle yüklenicilere sözleşmelerine dayanılarak verilen
bütçe dışı avansların mahsubunda şartname ve sözleşmelerinde belirtilen
esaslara uyulur.
b)
Özel kanunlarındaki hükümlere göre verilen bütçe dışı avans veya kredi şeklinde
ön ödemeler, özel kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir
ay, kredilerde ise üç ay içinde belgeleri muhasebe yetkilisine verilmek ve
artan tutar iade edilmek suretiyle mahsup edilir.
c)
Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere aylık, ücret ve benzeri hakedişler
karşılığı verilen bütçe dışı avansların mahsup edilmesi gereken tarih, bu
giderlerin ilgili mevzuatına göre ödenmesi gerektiği tarihtir.
Ön ödemelerin yıl sonunda mahsubu
Madde 13 — Mutemetler, mali yılın sonunda avanslarda bir
aylık, kredilerde üç aylık sürenin dolmasını beklemeksizin, mahsubunu yapmadıkları
harcamalara ait belgeleri muhasebe yetkilisine verip, artan tutarı iade ederek
hesabını kapatmakla yükümlüdürler.
Mali
yıl sonuna kadar kapatılmayan veya mahsup döneminde mahsup edileceği idaresince
bildirilmeyen ön ödeme tutarı, yıl sonunda mutemet adına ilgili hesaba borç
kaydedilerek ön ödeme hesabı kapatılır. Mutemet adına borç kaydedilen tutarlar
hakkında muhasebe yönetmeliğinde
belirtildiği şekilde işlem yapılır.
Ön ödemelerin mahsup dönemine aktarılması
Madde 14 — Muhasebe birimine verilen mahsup belgelerinden
incelenmesi yıl sonuna kadar tamamlanamayan ön ödeme artıkları mahsup dönemine
ödeneği ile birlikte devredilir. Malın teslim alındığı, hizmetin gördürüldüğü
veya işin yaptırıldığı, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, ilgili
idare tarafından mali yılın sonuna kadar muhasebe birimine yazılı olarak
bildirilen ön ödemeler için de aynı şekilde işlem yapılır. Mahsup döneminde
verilen harcama belgelerinin, ön ödemenin yapıldığı tarih ile en geç ait olduğu
bütçe yılının son günü arasındaki tarihi taşıması gerekir. Mahsup döneminde de
kapatılamayan ön ödeme tutarı, dönem sonunda mutemet adına borç kaydedilerek ön
ödeme hesabı kapatılır. Karşılığı ödenekler iptal edilir.
Yılı
bütçesine gider kaydedilmek üzere geçici ve sürekli görev yolluğu ile buna
ilişkin diğer giderler karşılığı verilen avanslardan mali yılın sonuna kadar
mahsubu yapılamamış olanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yetki
Madde 15 — Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında ortaya
çıkan tereddütleri gidermeye Bakanlık yetkilidir.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
Madde 16 — 24/10/2001 tarihli ve 2001/3215 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 — Bu Yönetmelik
hükümleri yürürlüğe girmeden önce, yürürlükteki diğer mevzuata göre başlatılmış
olan avans ve kredi işlemleri, tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre mahsup
süresi içerisinde sonuçlandırılır.
Geçici Madde 2 — Kanuna ekli (II)
sayılı cetvelde sayılan idarelerce 2006 yılında yapılacak giderler için yılları
merkezi yönetim bütçe kanununda belirtilen avans tutarının yeterli olmaması
halinde, idarelerin gerekçeli talepleri değerlendirilerek belirlenen avans
tutarı üzerinde mutemetlere avans vermeye ve zorunluluk hallerinde mahsup sürelerini
ayrıca belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
Yürürlük
Madde 17 — Bu Yönetmelik 1/1/2006 tarihinden geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 18 — Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.