Page 44 - Defterdar Dijital
P. 44

Osmanlı Devlet Teşkilatı’nın Kadim Bir Kurumu






                         Üçüncü Defterdar’a Bağlı Kalemler




                         Mukataacı-i Evvel Kalemi                 Üçüncü Defterdar Hükümleri
                         İstanbul, Edirne, Selanik, Mora vb. yerler- Tezkireci Kalemi
                         deki Mukataaların bu kaleme bağlı olduğu,   Üçüncü Defterdar’ın bölgesindeki ahkâm-ı
                         buralarda  görevli  eminlerin,  amillerin  ve   miri, şikâyetler, çeltikçi ve tuzlaların berat-
                         öteki hizmetlilerin beratlarının ve hüküm-  ları ile Timarları olmayan şahincilerin berat
                         lerinin buradan çıktığı ve tezkirelerinin ve-  tezkereleri bu kalemden çıkardı. Bunlarla
                         rildiği belirtilmektedir. Bu işlemler, önceki   ilgili işlemler Başdefterdar’a bağlı tezkireci
                         defterdarlıktakilerin aynısı olup, bu yörelere   kalemindekinin aynıdır.
                         ait adet-i ağnam defterlerinin de bu kalem-
                         de tutulduğunu belirtmek gerekmektedir.  Kanunnamede,  Üçüncü  Defterdar’ın  bu
                                                                  kalemleriyle ilgili açıklamalarından sonra,
                                                                  öteki defterdarlıklarda olduğu gibi tezkireci
                         Mukataacı-i Sani Kalemi
                                                                  ile ilgili bilgiler bulunmaktadır.
                         Üçüncü Defterdarlık’a bağlı olan bu ikinci
                         Mukataa  kaleminde  şıkkı  sânideki  Muka-  Üçüncü  Defterdar’a  Bağlı  ‘Kale
                         taalarla Kanuni’nin Veziri merhum İbrahim
                         Paşa’nın haslarından ayrılan haslar bulu-  Tezkereci’ Kalemi
                         nurdu. Bu kalemdeki berat ve hüküm işleri  Mora, İnebahtı, Modon, Koron ve öteki ka-
                         ile adet-i ağnam kayıtları öteki kalemlerde-  lelerin  beratları,  maaşları,  tezkireleri  bu
                         kinin aynısıdır.                         kalemden çıkardı. Tezkireye önce Üçüncü
                                                                  Defterdar ‘sorumluluk parafını atardı’ Kâğıt
                         Mukataacı-i Salis Kalemi                 Emini’ninde resmi alındıktan sonra, Ahkâm
                                                                  Kâtibleri  yazısını  yazar  ve  dividdara  gön-
                         Tırhala, Siroz, İnebahtı, İskenderiye, Arna-  derirlerdi.  O  da  önce  üç  defterdara  verir,
                         vud, Belgrad, Gelibolu ve Çirtnen Mukataa-  defterdarlar berat ve hükümlerin arkasın-
                         larının bu kaleme bağlı bulunduğunu, berat   da kendi adlarının bulunduğu yerleri imza-
                         ve hükümlerle ilgili işlemlerin ve adet-i ağ-  lardı. Sonra vezirlere verilir, onları nişan-ı
                         nam kayıtlarının da öteki kalemlerdeki gibi   Hümâyun ile nişanlarlar ‘tuğrası konur’ ve
                         olduğunu belirtmek gerekmektedir.        kese  içinde  Kağıt  Emini’ne  gönderirlerdi.
                                                                  Sahipleri oradan alırdı.

                         Mevkufat kalemi                          Mevcudatçı, Teşrifatçı,
                         Üçüncü Defterdar’a bağlı bölgelerdeki bey-
                         tü’l mal, yave, Timar vb. mevkuf olan kısım-  Teslimatçı
                         lara ait işlerin yürütüldüğü kalemdir.
                                                                  Mevcudatçı
                                                                  Tüm mali örgütlenmede tek bir mevcudatçı
                         Varidat kalemi
                                                                  olduğu belirtilmektedir. Bunun da hazine-
                         Mukataalardan  Hazineye  gelen  gelirlerin  nin kapısı önünde oturduğu ve hazineye ge-
                         yazıldığı kalemdir.                      len ve çıkan akçe, altın, çeşitli kumaşları vb.
                                                                  haracdan gelsin, Mukataadan gelsin, başka
                                                                  yerden gelsin kese adedi olarak yazdığı an-
                                                                  laşılmaktadır.







                                                              42
   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49