Page 43 - Defterdar Dijital
P. 43

Defterdarlık






                       Rumeli Ahkâm Tezkiresi Kalemi

                       Rumeli’ye ait ahkâm-ı miri denilen hüküm-  darın bir tezkirecisinin olduğu, hangi def-
                       ler,  şikâyetler,  çeltikçi,  tuzcu  beratları  ile  terdarlıkta hazırlanırsa hazırlansın beratları
                       Timarları  olmayan  şahincilerin  berat  tez-  ve hükümleri üç defterdarın da imzalaması gerektiği
                       kireleri  buradan  verilirdi.  Tezkireleri  kendi  bildirilmektedir. Ayrıca, tezkirecinin ruzname,
                       defterdarı  nişanlayıp,  kâğıt  emininde  resmi  yani  günlük  defter  tutması,  bunun  adına
                       alındıktan sonra, ahkâm Kâtibleri yazıp divid-  kullar defteri denilmesi ve hükümler kime
                       dara gönderirlerdi. O da defterdarlara ve-  verilirse, bu deftere onun adının yazılması
                       rir, bunlarda berat ve hükümlerin arkasına  istenilmektedir.
                       kendi imzalarını koyduktan sonra vezirlere
                       verip, nişan-ı Hümâyunla nişanlandıktan son-  Kanunnamede  üçüncü  kalemler  gurubu
                       ra  kese  içinde  kâğıt  eminine  gönderilirdi.   ‘Anadolu Defterdarının kaleminde olan Kâtiblerdir’
                       Sahibi de oradan alırdı. Kanunnamenin ba-  adını taşımaktadır. Bu defterdarlığa ikinci
                       şında tezkirecilerle ilgili olarak her defter-  defterdarlık da denildiği bilinmektedir.

                       Anadolu Defterdarı’na Bağlı Kalemler


                       Mukataacı-ı Evvel Kalemi                 Mukataacı-i Salis Kalemi

                       Anadolu’da,  Bursa’da,  Mihaliç’te  ve  öte-  Anadolu Mukataalarına bakan üçüncü ka-
                       ki  yerlerde  Mukataaların  çoğuna  bakan  lem olup, Saruhan, Karesi, Bolu, Karaman,
                       kalemdir.  Bu  Mukataalarla  ilgili  eminler,  Erzurum, Sivas, Kefe ve Trabzon Mukata-
                       amiller ve öteki hizmetlilerin beratlarının ve  alarına bu kalemin baktığı anlaşılmaktadır.
                       hükümlerinin hazırlanması da bu kaleme  Eminler, amiller ve öteki hizmetlilerin berat
                       ait idi. Bunlara ait işlemler, yukarıda Baş-  ve hükümleri ile adet-i ağnam defterlerinin
                       defterdarlık’a ait ayni kalemde açıklandığı  tutulmasına ait görevleri öteki Mukataa ka-
                       gibidir.  Ayni  bilgilere  ait  adet-i  ağnam  ile  lemleri gibidir.
                       ilgili kayıtların da bu kalemde tutulduğunu
                       belirtelim.                              Varidat Kalemi
                                                                Anadolu  defterdarlığına  bağlı  olan  Muka-
                       Mukataacı-ı Sani Kalemi                  taalardan  sağlanan  gelirlerden  Hazine’ye

                       Aydın, Menteşe, Teke, Alaiye, Hamid, Ma-  teslim olanların kayıtlarını yürütür.
                       navgat, Midilli ve Bergama Mukataalarına
                       bu kalemin baktığı anlaşılmaktadır.      Anadolu Hükümleri Tezkireci Kalemi

                       Bu kaleme bağlı yerlerin eminleri, amilleri  Anadolu’da ahkâm-ı miri denilen hüküm-
                       ve öteki hizmetlilerine ait berat ve hüküm-  ler, şikâyetler, çeltikçi, tuzlaların beratları
                       lerin, daha önce belirtilen işlemler yapıla-  ile Timarları bulunmayan şahincilerin berat
                       rak, bu kalemden çıktığını ve yine bu böl-  tezkireleri bu kalemden çıkardı. İşlemleri,
                       gelerle ilgili adet-i ağnam defterlerinin bu  Başdefterdarlık’a bağlı kale tezkirecisi ka-
                       kalemde tutulduğunu belirtelim.          lemindeki gibi yapılırdı.
                                                                Kanunnamenin  burasında  da  başdefter-
                       Mevkufat Kalemi                          darlık kalemlerinin sonundaki açıklamaya

                       Anadolu’daki  beytü’l  mal,  yave,  Timar   benzer biçimde tezkireci ile ilgili bilgiler yer
                       vb’den mevkuf olan kısımlara ait işlerin yü-  almaktadır.
                       rütüldüğü kalemdir.





                                                              41
   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48