Page 41 - Defterdar Dijital
P. 41

Defterdarlık







                 Rumeli Muhasebesi Kalemi

                 Kanunnameye göre, bu muhasebe kaleminde,  muhasebecisi’ muhasebeci cizyeyi fihrist edip,
                 İstanbul ile Rumeli’de olan padişah ve vezir va-  sene sonunda muhasebeyi oradan okumaktay-
                 kıflarının hesapları ile bütün cizye defterlerinin  dı.
                 tutulduğu  anlaşılmaktadır.  Bu  kalemin  amiri
                 Muhasebeci-i  Rumeli  olarak  adlandırılmakta-  Cizye muhasebesinin bazı özelliklerinin olduğu
                 dır.                                         da  bilinmektedir.  Bu  özelliklerine  göre,  gay-
                                                              ri  Müslimlerin  hanelerinden  ve  kişi  başından
                 Bütün  cizye  gelirlerinin  kayıt  edildiği  bu  mu-  alınan cizyenin önce sayım işleri vardır, sonra
                 hasebe kalemine, bu gelirlerin kayıt biçimi ka-  geçen yılla kıyaslamalı tahakkuk işleri bulun-
                 nunnamenin  iki  ayrı  yerinde  belirtilmektedir.  maktadır, en sonunda da yine kıyaslanmalı ola-
                 Bu açıklamalara göre, cizye gelirlerini haraç-  rak tahsil işlemi yapılmaktadır. Defterler bu iş-
                 çılar  getirmektedirler.  Muhasebeci  rakamları  lemleri kapsamakta olup, yukarıdaki anlatım da
                 görür, eski muhasebe kayıtları ile karşılaştırır,  bu kayıt işlemlerinin sonuncusunu, yani tahsil
                 her yönden inceler, kendi şakirdlerine kayıt için ve-  işlemlerinin kayıt aşamalarını göstermektedir.
                 rir ve kayıt ettirirdi. Bu muhasebecinin, kalem
                 içinde yer alan cizye muhasebecisi olduğu anlaşıl-  Rumeli  muhasebe  kaleminde  ayrıca,  İstan-
                 maktadır. Kaydının suretini Ruznameye göndere-  bul’daki şehir emini, arpa emini ve matbah emi-
                 rek, paranın hazineye alındığı da bilinmektedir.   nini defterlerinin de tutulduğu anlaşılmaktadır.
                 Suret  yeniden  muhasebeciye  gelmekte  ‘Cizye



                 Anadolu Muhasebesi Kalemi                     Muhasebe Kalemi

                 Başındaki kişinin unvanı Muhasebeci-i Anado-  Kapıkulu  yaya  ve  atlı  askerlerinin,  matbah-ı
                 lu’dur, yani Anadolu Muhasebecisidir. Anado-  amire’nin,  padişah  ahırlarının  maaş  defter-
                 lu’da padişah ve vezirlere ait vakıfların hesap-  lerinin hazırlandığı yerdir. Bu kalem, üç ayda
                 larının  kayıt  edildiği,  Anadolu  ve  Rumeli’deki   bir hazırladığı defteri, hazinedeki ana defter ile
                 beylerbeylerinin  beratlarının  tezkirelerinin  ‘Ti-  karşılaştırarak  hazineden  Ulûfe  için  çıkacak
                 mar tezkireleri’ verildiği kalemdir.          akçe tutarını saptar, defter suretini Ruznâmeci-
                                                               lere verir, ücretler bundan sonra ödenirdi. Def-
                 Anadolu’da  Erzurum  dışında  kalan  kalelere   terin kendisini bu kalem hıfzeder, yani saklardı.
                 ödenen maaşların muhasebesi de burada tu-
                 tulurdu.


                 Başdefterdar’a Bağlı Olan Kalemler


                 Mukataacı-i Evvel Kalemi

                 Birinci Mukataa kalemidir. İbrail, Isakçı, Tulça, Ma-  lerini verirdi. Ahkâm kâtiblerinin yazdıkları tez-
                 çin, Akyolu gibi Rumeli’deki yerlerle Tuna neh-  kireler, Mukataacının tashihinden geçer, bunla-
                 rindeki iskelelerin ve ‘memleka’ların ‘gelir ge-  ra ait miri resimler alındıktan sonra ya sahibinin
                 tiren  bölge  işletmeleri’  defterlerinin  tutulduğu  eline teslim edilir ya da ahkâm kâtibi tarafından
                 kalemdir. Ayrıca, Rumeli’ndeki emin, amil ve öteki  dividdâra gönderilip o vasıta ile defterdara veri-
                 hizmet sahiplerinin berat ve hükümlerin tezkire-  lirdi.








                                                              39
   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46