Page 34 - Defterdar Dijital
P. 34

Osmanlı Devlet Teşkilatı’nın Kadim Bir Kurumu






                        Ve anın kadri Rumeli beğlerbeğliği ile bera-  larıma müfevvazdır ‘Havale edilmiştir’. An-
                        berdir. Ve cümle mal defterdarları malımın  ların hüddâmıdır ‘Hizmetçileridir’.
                        vekilleridir. Kabz u bastı anlara müfevvaz-  24.  Ve  ulûfeli  müteferrika  çaşnigirlerden-
                        dır. Ve cümle küttâbın azl ü nasbi anlara   mukaddemdir. Çaşnigirlerden sonra Timar
                        müfevvazdır.
                                                                 müteferrikasına. Anlardan aşağı çavuşlar-
                        Ve cümle umûr-ı saltanatı Veziriâzam, sair  dır.  Çavuşlar  ile  kâtibler  kangısı  eski  ise
                        vüzerâ ile ve defterdarlarım ile müşavere  ana itibar olunur. Ve çavuş ve kâtib Timarı
                        edeler.  Anlardan  gayrı  kimesne  vâkıf  serbesttir.
                        olmaya.
                                                                 Ve  Ulûfe  müteferrikalarının  yolu  Timar
                        20.  Ve  tuğrây-ı  şerifim  ile  ahkâm  buyrul-  defterdarlığıdır.  Timar  defterdarının  yolu
                        mak üç canibe müfevvazdır: Umûr-ı âleme  defter kethüdalığıdır. Ve Rumeli’nin defter
                        müteallik ahkâm umûma Veziriâzam buyu-   kethüdası riâyet olundukda mal defterdarı
                        ruldusu ile yazıla. Ve malıma müteallik olan  olmak caizdir.
                        ahkâmı defterdarlarım buyuruldusu ile ya-  Ve reis kâtiblerinin yolu hazine kâtibi olub
                        zalar. Ve şer-i şerîf üzere deâvî hükmünü   Mukataacı  ve  muhasebeci  olmak  kanu-
                        kâdîaskerlerin buyuruldusu ile yazalar. Ve   numdur..
                        başdefterdârlarım  dahi  umurunu  veziriâ-
                        zam ile müşavere edeler. Umûr-ı mahfiy-  25. Ve sahn mollaları makam-ı mevleviyet-
                        yeyi vezirisânî dahi duymaya.            tedir. Anlar cümle sancak beğlerine tasad-
                                                                 dur  ederler.  Ve  dâhil  müderrisi  dahi  ma-
                        21. Ve evlâdımdan vefat edenlerin mevtine   kam-ı mevleviyettedir. Ve hâriç ve dâhil ve
                        vüzerâm ve kâdîaskerlerim ve defterdarla-  sahn ellişer akçe ile olur.
                        rım hâzır olalar.
                                                                 Anlar  cümle  sancak  beğlerine  hâriç
                        22.  Ve  mal  defterdarları  başdefterdâr  ol-
                        mak yollarıdır. Ve defterdarlığa üç payeden   müderrisi  dahi  makam-ı  mevleviyet  ile
                        çıkalar: evvelâ defter emîni ve şehr emmi   olur. Hâliyâ bina eyledüğüm medâris-i
                        defterdar  olmak  kanunumdur.  Ve  üçyüz   Sarından  beşyüz  akçe  ve  Ayasofya
                        akçe kadı dahi defterdar olmak kanunum-  Medresesidir.
                        dur. Ve üçyüz akçe kadı dahi beş-yüz akçe   Ve ibtidâ dânişmend, ba’dehû mülâzım
                        kadı mertebesindedir. Ve hâlâ üçyüz akçe   olur.  Sonra  yirmi  akçe  medreseye,  an-
                        kadı bir kimesne vardır. Üçyüze vardıktan   dan yirmibeş, andan otuz, andan otuz-
                        sonra mal defterdarı olmak kanunumdur.
                        Ve reisülküttâb dahi riâyet olunursa defter-  beş, andan kırk, andan kırkbeş, andan
                        dar olmak kanunumdur.                    elli akçeye vâsıl olur. Elli akçe müderris
                                                                 cümle  ağaların  üstüne  oturur.  Sahn’a
                        23. Ve merâtibde defter emîni, anun altına   vardıktan sonra beşyüz akçe kadı olub,
                        şehr  emîni,  anın  altına  reissülküttâb  otu-  andan kâdıasker olurlar.
                        rurlar.
                                                                 Dârü’s-Saltanat’ım  kadısı  beğlerbeğiler
                        Ve şehr emîni yüzyirmi akçe Ulûfeye muta-
                        sarrıf olur.                             ile beraberdir.

                        Küttâb merâtibinde reisülküttâb, anın altı-  Sair yüzelli akçe kadılar, defter kethü-
                        na yeniçeri kâtibi, anun altına rûznâmeci,   dalarının ve alay beğlerinin üstüne otu-
                        anun altına sipahiler kâtibi, anun altına mu-  rurlar. Amma ki ikiyüzbin akçe sancak
                        kabeleci ve Mukataacı, anun altına tezkire- dahi  olursa  altına  otururlar.  Mansıbı
                        ci, anun altına reis kâtibleri oturur.   ücyüze varmayınca mal defterdarlığına

                        Yukarıda mezkûr olan küttâb hâce maka-   müstahak olmaz. Ve dâhil mollalarına
                        mındadır. Anlar Divân’a uzun yenli üst kaf-  dahi mal defterdarlığı ve nişancılık ve-
                        tanı ile geleler. Reis kâtibleri neferdir ve bu   rilmek sahn müderrislerine dahi kanu-
                        zikr olunan küttâbın azl ü nasbi defterdar-  numdur.


                                                              32
   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39