Page 32 - Defterdar Dijital
P. 32

Osmanlı Devlet Teşkilatı’nın Kadim Bir Kurumu





                                Fâtih Devri Kanunnâmelerinden




                        1.  Bilgil  ki,  evvelâ  vüzera  ve  ümeranın  otururlar ve ol bir canibe nişancı oturur.
                        başı  Veziriâzamdır.  Cümlenin  ulusudur.  7.  Ve  nişancının  mertebesi,  eğer  vezâret
                        Cümle  umurun  vekil-i  mutlakıdır.  Ve  veya   beğlerbeğilik   ise   defterdarlara
                        malımın  vekili  defterdarımdır.  Veziriâzam  tasaddur eder. Ve eğer sancak ile nişancı
                        cümleye nazırdır ve oturmada ve durmada  ise  defterdarlardan  aşağa  oturur,  Elkabı
                        ve  mertebede  Veziriâzam  cümleden  defterdârlar  elkabıdır  ve  mertebesi  anlar
                        mukaddemdir.                             mertebesidir.
                        2.  Ve  Şeyhülislâm  ulemanın  reisidir.  Ve  8. Ve Mal defterdarlarım şâhzâde lalalarının
                        muallim-i  Sultan  dahi  kezalik  serdar-ı  üstüne otururlar.
                        ulemadır. Veziriâzam anları riâyeten üstüne   9. Ve hil’at ve kışlık ve yazlık ve ekmekde
                        almak  lâzım  ve  münâsibdir.  Amma  müftî   vüzerâ ve kâdîaskerler ve defterdâr beraber
                        ve  hoca  sair  vüzeradan  bir  nice  tabaka   gibidirler.
                        yukarıdır ve tasaddur dahi ederler.
                                                                 10.  Ve  suffa-i  Divân-ı  Âlîde  oturmak
                        3. Ve bir cemiyet-i âlî ve bir mecma-ı ahâli   beğlerbeğilerin  yoludur  ve  beğlerbeğiler
                        olsa ehl-i divâna âherden âdem karışmasın.   vüzerâ  altına,  defterdarlar  kâdîaskerler
                        Evvelâ vüzerâ, anlardan sonra kadîaskerler,   altına  otururlar.  Sancak  beğleri  taşrada
                        andan sonra defterdarlar ve anlardan aşağı   otururlar.
                        yeniçeri ağası ve sair özengi ağaları, mîr-i
                        âlem ve kapucıbaşı ve mîrahur oturur     11.   Ve   cümle   mal   defterdarlarım
                                                                 gerek  Âsitânemde  ve  gerek  memâlik-i
                        4. Mal defterdarlarım Âsitâne-i Saâdet’imde   mahrûsamda   olalar,   mertebede,
                        olan  ağalarımdan  yukarudurlar  ve  yukarı   oturmakda ve elkabda beraberdirler.
                        otururlar.  Ve  cümle  sancak  beğlerinden
                        yukarudur  ve  yukaru  otururlar.  Altı  kere  12. Ve beğlerbeğiler, vüzerâdan bir tabaka
                        yüzbin  akçelik  beğ  dahi  anlardan  yukaru  aşağıdır  ve  taht  kadılarına  tasaddur
                        otururlar ve beğler defterdarların ‘Rumeli  ederler.  Ve  İstanbul  kadısından  gayrisi
                        ve Anadolu Defterdarı’ altına otururlar.  defterdarlarımdan aşağı otururlar.
                        5. Ve ağalardan yeniçeri ağası sair ağaların  13. Ve bizzat rikâb-ı hümâyûnuma sâhib-i
                        büyüğüdür. Baş yeniçeri ağası, anın altına  arz  olanlar  vüzerâm  ve  kâdiaskerlerim
                        mîr-i  âlem,  anın  altına  kapucıbaşı,  anın  ve  defterdarlarım  ve  yeniçeri  ağası  ve
                        altına  mîrahur,  hâlâ  mîrahur  Devlet-i  iç  halkından  kapu  ağası  ve  odabaşı  ve
                        Pâdişahîde  iki  olmuştur.  Mîrahur-ı  sânî  hazinedarbaşı  ve  kilercibaşı  ve  Saray-ı
                        altına çakırcıbaşı, anın altına çaşnigîrbaşı,  Âmire’min  ağası  sahib-i  arzdır.  Amma
                        anın  altına  sipahi  oğlanları  ağası,  altına  kapuağası  olan  ihtiyar  başdır.  Ekseriya
                        Silâhdârlar ağası, altına sair bölük ağaları,  odabaşı ve kapuağası arz etmek gerektir. Ve
                        anların  altına  çavuşbaşı,  anın  altına  nâme ile arz etmek cümle beğlerbeğilerin
                        kapucılar kethüdası, anın altına cebecibaşı,  ve ümerânın ve kuzâtın yoludur. Bizzat arz
                        anın  altına  helvacıbaşı  ve  anın  altına  etmek mertebesi âlidir.
                        topçubaşı oturur.                        14.  Ve  beğlerbeğilik  dört  kimesnenin
                        6.  Ve  Divân-ı  Hümâyûnumda  sadrda  yoludur. Mal defterdarlarımın ve beğlik ile
                        oturmak  vüzerâmın  ve  kâdîaskerlerin  ve  nişancı olanın ve beşyüz akçe kadıların ve
                        defterdarların  ve  nişancıların  yoludur.  dörtyüz bin akçeye varmış sancak beğlerinin
                        Evvelâ   vüzerâ   oturub,   bir   canibe  yoludur. Ve sancak beğleri cümle ağaların
                        kâdîaskerler,  anların  altına  defterdarlar  üstüne otururlar.





                                                              30
   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37