Page 28 - Defterdar Dijital
P. 28

Osmanlı Devlet Teşkilatı’nın Kadim Bir Kurumu







                        Şakirt, loncada olduğu gibi, bir imtihanı geçtikten
                        ve ustaların onayını aldıktan sonra kâtip olmaktay-
                        dı. Bunu müteakip onun adı mülazımlar (adaylar)
                        defterine girilmekteydi. Her büroda sabit sayıda
                        kâtip vardı. Bir kâtip öldüğünde münasipse oğlu;
                        aksi halde mülazımların biri onun yerini alırdı. Se-
                        çim için en önemli şart meslekî kapasitenin büro-
                        nun kıdemli kâtiplerine ispatlanmasıydı. Şakirtler
                        iyice ustalaşana kadar yazı yazdırılmaz, defter ve
                        evrakları getirip götürme işlerini yaparlardı. 51




                        Osmanlı  Devleti’nin  hazinesinden  sorum-
                        lu  olan  defterdarın  gelir  ve  gideri  kontrol
                        etmek (ruznamçe) ve beyan etmek (bütçe)
                        üzere farklı defterler kullandığı görülmek-
                            52
                        tedir.  Bunlardan ruznamçe defterleri, tah-
                        rir defterleriyle birlikte Osmanlı muhasebe
                        sisteminin temelini oluştururlar. Resmî bir
                        defter türü olarak rûznâmçe, mukataattan,
                        mevkufattan ve cizyeden hâsıl olan gelirle-
                        rin, yapılan  mevacip  ve  sair  harcamaların
                        her gün olmasa bile düzenli olarak kayıtla-
                        rının yapıldığı defterlerdir.

                        Hazineye giren para, kumaş ve hazineden
                        çıkan altın, gümüş ile kürk, kumaş vesaire-
                        nin işlemi mutlak surette burada yapılırdı.
                        Her vergiden sorumlu büro, fonların tevdiini
                        kendi  defterine  kaydettikten  sonra  defter
                        kaydının bir suretini çıkarmakta ve ruznam-
                        çe kalemine vermekteydi. Ruznamçe ismini
                        taşıyan çok defter türü vardı. Ruznamçeler
                        mizan  defterleriydi.  Kalemlerde  tutulan
                        defterler ruznamçe defterleriyle kıyas edi-
                        lirdi. Ayrıca ruznamçe defterlerinin kayıtları
                        daha tafsilatlıydı.

                        Osmanlı  bürokrasisinde  günlük  işlemler
                        için tutulan defterlerin genel adı haline ge-
                        len  ruznamçe  ayrıca  yukarıda  görüldüğü
                        üzere hazineye bağlı günlük gelir giderlere
                        bakan kalemler için de kullanılmıştır. 53

                                                                   II. Bayezid'in cülûsu. (Hünername, Sayfa 17)







                                                              26
   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33