Page 19 - Defterdar Dijital
P. 19

Defterdarlık





                                                               Sultan II. Mahmud (1808-1839) döneminde
                                                                 Mukataat Hazinesi kurulunca başında bulu-
                                                                nan vazifeliye yine nâzır adı verildi; Mukataat
                                                                  Hazinesi, Mansûre Hazinesi adını aldıktan
                                                                sonra başına getirilen şahıs da Mansûre Def-
                                                               terdarı olarak anılmaya başlandı. 1837 sonla-
                                                                rında Hazîne-i Âmire ile Darphâne Hazinesi
                                                                 birleştirilince başdefterdarlık lağvedilip yeni
                                                                   müessesenin başına getirilen şahsa Darp-
                                                                   hâne-i Âmire Defterdarı adı verildi. Şubat
                                                                1838’de iki hazine ayrılarak Hazîne-i Âmire
                                                                Mansûre Hazinesi ile birleştirilip defterdarlık
                                                                  Maliye Nâzırlığı haline getirildiyse de ertesi
                                                                 yıl hazineler yeniden ayrıldığından Hazîne-i

                Sultan  III.  Selim  devrinde  (1789-1807)          Âmire’nin başına yine defterdar geçirildi.
                Nizâm-ı Cedid’in kurulması üzerine, geçici     Fakat 1841’de bu defa kesin olarak iki hazine
                bir süreliğine Şıkk-ı Râbi adı verilen bir def-
                terdarlık daha kurulmuştur. Nizâm-ı Cedid       birleştirildiğinde Defterdarlık müessesesi de
                teşkilatı  için  ayrılan  vergilerin  toplanması           yerini Maliye Nezâreti’ne bıraktı. 25
                ve harcanması görevi verilen bu defterdar-
                lık, Nizâm-ı Cedid’in kaldırılmasıyla kapan-
                mıştır. Bunun yanında III. Selim döneminde
                İrâd-ı Cedid Hazinesi kurulunca Şıkk-ı Sânî
                Defterdarlığı da yeni bir yapıya kavuşturul-
                muştur.  Buna  göre  Nizâm-ı  Cedîd  ordu-
                sunun başındaki nâzır aynı zamanda İrâd-ı
                Cedîd Hazinesi’nin de âmiri kabul edilmiştir.
                Bu  yeni  görev  Şıkk-ı  Sânî  Defterdarlığı  ile
                birleştirilmiştir.  Yetkileri  artan  Şıkk-ı  Sânî
                Defterdarına  bundan  sonra  aynı  zamanda
                İrâd-ı Cedîd Nâzırı adı verilmeye başlanmış-
                tır. Bu yeni düzenlemeye göre, yeni kurulan
                hazineye  bağlanan  mukataaların  idaresi
                İrâd-ı Cedîd Nâzırının yetkisine verilmiştir.

                1795 senesinde, Sultan III. Selim tarafından
                Zahire Nezâreti kurulmuştur. Önemini kay-
                betmiş  bulunan  Şıkk-ı  Sâlis  Defterdarlığı
                bu tarihten itibaren Zahire Nezâreti ile bir-
                leştirilmiştir. 1805’te ise yeni bir yapılanma
                ile Tersane Hazinesi kurulmuş ve Tersane
                Nâzırı isimli görevli de bu kurumun başına
                atanmıştır. Yapılan bu son düzenlemenin ar-
                dından Tersane Nâzırı Şıkk-ı Sâlis Defterda-
                rı olarak kabul edilmiş, Zahire Nâzırları ise
                Şıkk-ı Râbî derecesine indirilmiştir. 24
                                                                     II. Mehmed'in Edirne'de cülûsu. (Hünername, Sayfa 16)



                                                              17
   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24